AI nie zwiększa produktywności? Co mówi badanie menedżerów

Sztuczna inteligencja ma być przełomem dla biznesu — zwiększać wydajność, automatyzować procesy, oszczędzać czas. Tymczasem badanie przeprowadzone przez Bank Rezerwy Federalnej w Atlancie pod kierunkiem Marka Ma z Uniwersytetu Pittsburgha pokazuje zupełnie inny obraz: prawie 90% menedżerów firm nie widzi rzeczywistego wzrostu produktywności dzięki AI.

Badanie opierało się na analizie milionów opinii pracowników i tysięcy raportów finansowych amerykańskich spółek publicznych z ostatnich pięciu lat. Jego skala pozwala na wyciągnięcie wniosków dotyczących trendów na całym rynku, a nie tylko pojedynczych przypadków.

Czy inwestycje w AI rzeczywiście poprawiają wyniki finansowe?

Firmy inwestujące w sztuczną inteligencję często jednocześnie zmniejszają zatrudnienie — decyzje te są przez nich wiązane z wdrażaniem nowych technologii. Jednak reakcja rynku akcji na takie ogłoszenia jest zaskakująca: w ponad połowie przypadków redukcji zatrudnienia giełda reaguje negatywnie lub pozostaje obojętna.

Wyjątek stanowią pojedyncze przypadki — na przykład fintech Block, którego akcje wzrosły po ogłoszeniu redukcji zatrudnienia uzasadnianej inwestycjami w AI. To jednak raczej anomalia niż reguła, która sugeruje, że inwestorzy nie zawsze widzą związek między zmniejszaniem zatrudnienia a rzeczywistą poprawą wydajności.

Warto odnotować, że niektóre firmy zmniejszały zatrudnienie jeszcze przed znaczącymi inwestycjami w AI — co wskazuje, że redukcje mogą być spowodowane innymi czynnikami biznesowymi, a nie wyłącznie wdrażaniem technologii.

Co sądzą pracownicy o AI w swoim miejscu pracy?

Opinie pracowników na temat sztucznej inteligencji, zbierane na platformach takich jak Glassdoor, są zdecydowanie bardziej negatywne niż średnia ocena pracowników wobec swojego pracodawcy. Główne źródła niepokoju to:

• obawa o utratę pracy w wyniku automatyzacji,
• brak odpowiedniego szkolenia do pracy z nowymi narzędziami,
• słabe lub chaotyczne wdrażanie AI w organizacji.

Stabilność zatrudnienia okazuje się kluczowym czynnikiem, który determinuje zadowolenie pracowników. Po ogłoszeniach redukcji zatrudnienia nastawienie pracowników do AI pogarsza się jeszcze bardziej — tworzy się błędne koło, w którym niepewność zniechęca zespoły do adopcji nowych technologii.

Czy optymizm kierownictwa gwarantuje sukces?

Analiza transkrypcji z ponad dziesięciu tysięcy sesji kierownictwa wykazała, że liderzy biznesu są generalnie optymistyczni wobec potencjału sztucznej inteligencji. Jednak ten optymizm nie ma statystycznie istotnego związku z rzeczywistym wzrostem produktywności firm.

Innymi słowy: to, że menedżerowie wierzą w AI, nie oznacza, że AI rzeczywiście będzie działać lepiej w ich organizacjach. Między obietnicą a realizacją istnieje znaczna przepaść.

Jaki jest związek między postawą pracowników a rzeczywistymi wynikami?

Badanie wykazało wyraźny związek między stosunkiem personelu do sztucznej inteligencji a wskaźnikami produktywności firm. Firmy, w których pracownicy mają bardziej pozytywne nastawienie do AI, osiągają lepsze wyniki wydajności — niezależnie od skali inwestycji technologicznych.

To sugeruje, że problem nie leży w samej technologii, ale w sposobie jej wdrażania, komunikacji z zespołem i budowania zaufania do zmian.

Co to oznacza dla menedżerów i organizacji?

Wnioski z badania są jasne: inwestycja w AI bez jednoczesnego zadbania o pracowników i ich poczucie bezpieczeństwa zatrudnienia nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. Firmy, które chcą rzeczywiście zwiększyć produktywność dzięki sztucznej inteligencji, powinny:

• Komunikować jasno — wyjaśnić, jak AI wpłynie na role pracowników, a nie budować niepewność,
• Inwestować w szkolenia — pracownicy muszą czuć się kompetentni w obsłudze nowych narzędzi,
• Słuchać zespołów — obawy pracowników są sygnałem, że wdrażanie nie przebiega gładko,
• Mierzyć rzeczywiste wyniki — optymizm kierownictwa to za mało; liczy się to, co pokazują dane.

Badanie Bank Rezerwy Federalnej stanowi przypomnienie, że technologia sama z siebie nie zmienia biznesu — zmienia go sposób, w jaki ludzie ją przyjmują i wykorzystują. Bez tego elementu AI pozostaje drogim eksperymentem, a nie narzędziem wzrostu.