Obowiązki pracodawcy w upały. Co musi zapewnić pracownikom?

Pracodawca musi zagwarantować higieniczne i bezpieczne środowisko pracy — to wymóg Kodeksu pracy, który w upalne dni przybiera konkretny kształt. Kancelarie prawne odnotowują wzrost zainteresowania przedsiębiorców tą kwestią, a liczba pytań od firm dotyczących obowiązków w wysokiej temperaturze rośnie z każdym rokiem. Eksperci podkreślają, że choć przepisy są jasne, wiele firm nadal nie wie, jak dokładnie się do nich dostosować.

Jakie temperatury aktywizują obowiązki pracodawcy?

Kluczowa reguła jest prosta: gdy temperatura otoczenia wynosi powyżej 25°C dla osób pracujących na zewnątrz lub przekracza 28°C w przestrzeniach biurowych, pracodawca bezwzględnie musi podjąć konkretne działania. To nie są sugestie czy rekomendacje — to wymogi ustawowe.

Pierwszym i najważniejszym obowiązkiem jest zapewnienie pracownikom dostępu do chłodnych napojów. Zapas wody musi wystarczyć do zaspokojenia potrzeb całej załogi. To podstawa, bez której pracodawca narusza przepisy kodeksu pracy.

Konkretne obowiązki pracodawcy w upale

Wymóg	Temperatura	Obowiązek
Dostęp do chłodnych napojów	Powyżej 25°C (zewnątrz), powyżej 28°C (biuro)	Obowiązkowy
Zacienione, przewiewne stanowisko do odpoczynku	Powyżej 25-28°C	Zalecane
Posiłki regeneracyjne	Przy intensywnym wysiłku fizycznym	Zalecane
Skrócenie czasu pracy	Dowolna temperatura	Dobra wola pracodawcy
Home office	Dowolna temperatura	Dobra wola pracodawcy

Poza dostępem do wody, pracodawca powinien przygotować dla pracowników zacienione, przewiewne stanowisko do odpoczynku w czasie przerwy. Szczególnie ważne jest to w branżach, gdzie pracownicy wykonują intensywny wysiłek fizyczny — na budowach, w halach logistycznych, magazynach czy na terenie otwartym. W takich przypadkach wskazane jest również oferowanie posiłków regeneracyjnych, które pomagają organizmowi radzić sobie z wysoką temperaturą.

Czy pracodawca musi skrócić czas pracy w upale?

Jedną z najczęściej poruszanych kwestii jest pytanie, czy pracodawca ma prawo lub obowiązek skierować zespół na home office albo skrócić czas pracy, gdy temperatura osiąga 35 stopni Celsjusza. Odpowiedź jest jednoznaczna: nie ma takiego obowiązku prawnego.

Skrócenie czasu pracy czy przejście na tryb zdalny to dobra wola pracodawcy, a nie wymóg ustawy. Jednak coraz częściej takie działania są postrzegane jako standard w firmach, które chcą dbać o swój wizerunek i komfort pracowników. Przedsiębiorcy, którzy chcą być postrzegani jako dobre miejsca pracy, dostosowują harmonogramy pracy do warunków panujących w biurze czy na świeżym powietrzu.

Co to oznacza dla pracodawcy?

Rozbieżność między wymogami prawa a oczekiwaniami pracowników staje się coraz bardziej widoczna. Pracodawca nie ma obowiązku skracania czasu pracy czy wdrażania szczególnych udogodnień na czas upału, ale jednocześnie musi pokazywać, że dba o komfort i bezpieczeństwo swojego zespołu. To kwestia wizerunku i odpowiedzialności biznesowej.

Co roku zdarzają się sytuacje, gdy komfort pracowników nie jest odpowiedni, a pracownicy z objawami przegrzania wymagają pomocy medycznej. To może skończyć się postępowaniem wszczętym przez Państwową Inspekcję Pracy. Kontrolerzy PIP mają prawo sprawdzić, czy firma wywiązała się ze swoich obowiązków, a w razie zaniedbań nałożyć na nią karę finansową.

Jakie są konsekwencje zaniedbania obowiązków?

Niespełnienie obowiązków bezpieczeństwa w upalne dni może mieć poważne skutki zarówno dla pracowników, jak i dla firmy. Wykonywanie obowiązków w zbyt ciepłych wnętrzach lub bezpośrednio na słońcu, bez możliwości napicia się wody i odpoczynku, stwarza realne ryzyko udaru cieplnego i innych powikłań zdrowotnych.

Udar cieplny to nie tylko dyskomfort — to poważny stan zdrowotny, który może prowadzić do wypadków przy pracy. Pracownik w stanie przegrzania traci zdolność sądzenia, może stracić przytomność lub upaść. W takich sytuacjach wymagana jest natychmiast pomoc medyczna.

Z perspektywy pracodawcy zaniedbanie obowiązków może skutkować karą nałożoną przez Państwową Inspekcję Pracy. Kontrola PIP jest coraz bardziej intensywna, szczególnie w branżach, gdzie pracownicy narażeni są na wysoką temperaturę.

Aktualne przepisy a przyszłe zmiany

Ważne jest, że na razie nic się nie zmieniło w przepisach. Choć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad nowymi regulacjami od 2024 roku, obowiązują wciąż stare przepisy Kodeksu pracy. Firmy muszą więc poruszać się w ramach istniejących wymogów i obserwować swoich pracowników oraz miejsce pracy.

Mecenas Marek Jarosiewicz z kancelarii Wódkiewicz Sosnowski Jarosiewicz podkreśla, że w interesie każdego przedsiębiorcy leży kierowanie się nie tylko przepisami, ale przede wszystkim zdrowym rozsądkiem. Pracodawca, który zadbał o bezpieczeństwo i komfort pracowników w upale, unika problemów z inspekcją, zmniejsza ryzyko wypadków i buduje lojalność zespołu.

W praktyce oznacza to, że dobry pracodawca to taki, który promuje działania na rzecz komfortu pracowników i pokazuje, że ich zdrowie i bezpieczeństwo są priorytetem — nawet jeśli prawo nie wymaga tego explicite.