40% Polaków nie potrafi odciąć się od pracy. Jak to zmienić?

Zdolność do całkowitego odłączenia się od obowiązków zawodowych w czasie wolnym to umiejętność, którą posiada zaledwie czterech na dziesięciu Polaków. Pozostałych sześciu pozostaje w stanie częściowej gotowości do pracy — sprawdzając maile, odpowiadając na wiadomości lub myśląc o projektach, nawet gdy powinni odpoczywać.

Badanie firmy Payback przeprowadzone pod koniec lipca 2026 roku na próbie prawie 5,8 tys. kobiet i mężczyzn w wieku 18-65 lat pokazuje złożony obraz stosunku Polaków do pracy i odpoczynku. Wyniki ujawniają nie tylko liczby, ale także psychologiczny paradoks, w którym znajdzie się wiele osób pracujących w Polsce.

Czy Polacy naprawdę są pracoholikami?

Odpowiedź jest zaskakująca: niemal nikt się za nich nie uważa. Tylko niespełna 19 procent badanych przyzna się do pracoholizmu, a zaledwie 4 procent będzie o tym głęboko przekonane. Pozostałe osoby albo nie widzą problemu, albo nie chcą go dostrzegać.

To zjawisko ma głębokie korzenie. Pracoholizm w Polsce często postrzegany jest jako cecha pozytywna — zaangażowanie, odpowiedzialność, lojalność wobec pracodawcy. Wyznawanie takiej postawy może być dla wielu osób źródłem dumy zawodowej, a przyznanie się do problemu — porażką. Dlatego liczba osób, które faktycznie mają trudności z odłączeniem się od pracy, jest znacznie wyższa niż liczba tych, które to przyznają.

Jak Polacy oceniają swoją równowagę praca-życie?

Ponad dwie trzecie respondentów deklaruje, że dobrze lub bardzo dobrze ocenia równowagę między pracą a życiem prywatnym. To pozytywny sygnał — teoretycznie. W praktyce jednak liczby nie pokrywają się z rzeczywistością: jeśli 60 procent Polaków nie potrafi całkowicie odciąć się od pracy, to trudno mówić o rzeczywistej równowadze.

Rozbieżność między deklaracją a faktami sugeruje, że wielu pracowników normalizuje stan permanentnej dostępności. Przyzwyczajenie się do pracy w każdej chwili dnia sprawia, że osoby przestają dostrzegać problem — uważają to za normę, a nie za zagrożenie dla zdrowia psychicznego i fizycznego.

Aspekt	Liczba respondentów	Procent
Potrafi całkowicie odciąć się od pracy	~2,3 tys.	40%
Nie potrafi całkowicie odciąć się od pracy	~3,5 tys.	60%
Uważa się za pracoholika	~1,1 tys.	19%
Jest pewna bycia pracoholikiem	~232 osób	4%
Ocenia równowagę dobrze/bardzo dobrze	~3,9 tys.	67%

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli należysz do 60 procent Polaków, którzy nie potrafią całkowicie odciąć się od pracy, problem nie zniknie sam. Pierwszym krokiem jest świadomość: zauważ, w jakich momentach sprawdzasz pracę — czy to przy śniadaniu, wieczorem przed snem, w weekend. Zanotuj, ile czasu dziennie poświęcasz myśleniu o obowiązkach zawodowych poza godzinami pracy.

Drugim krokiem jest zmiana nawyków. Ustaw konkretne godziny, po których nie będziesz odpowiadać na wiadomości. Wyłącz powiadomienia z służbowych kanałów komunikacji. Jeśli pracujesz zdalnie, stwórz fizyczną granicę — zamknij drzwi biura, odłóż laptop. Te małe zmiany mają mierzalny wpływ na jakość snu, poziom stresu i ogólne samopoczucie.

Trzecim elementem jest rozmowa z pracodawcą. Jeśli oczekiwania dotyczące dostępności są niejawne, sprecyzuj je. Wiele firm odkrywa, że pracownicy, którzy naprawdę odpoczywają, są bardziej produktywni i kreatywni — nie ci, którzy pracują 16 godzin dziennie.

Dlaczego 12 sierpnia to Dzień Pracoholika?

W Polsce 12 sierpnia obchodzony jest Dzień Pracoholika — święto, które ma świadomość społeczną, ale mało osób je zna. Jego celem jest zwrócenie uwagi na problem uzależnienia od pracy i promowanie zdrowszego podejścia do równowagi między obowiązkami zawodowymi a życiem osobistym.

Ironia tego dnia polega na tym, że w krajach, gdzie pracoholizm jest szczególnie rozpowszechniony, takie święta przechodzą niemal niezauważone. Polacy, którzy borykają się z trudnościami w odłączeniu się od pracy, mogą w tym dniu powinni przejść do refleksji — czy ich podejście do pracy służy im, czy im szkodzi.

Badanie Payback pokazuje, że problem jest rzeczywisty i dotyczy większości społeczeństwa. Zmiana wymaga jednak nie tylko świadomości, ale także konkretnych działań — zarówno na poziomie indywidualnym, jak i organizacyjnym. Firmy, które wspierają pracowników w wypracowaniu zdrowszej równowagi, zyskują lojalność, zmniejszają rotację kadr i poprawiają ogólną produktywność zespołu.