Koniec pracy zdalnej w Szwecji? Giganci wracają do biur

Największe szwedzkie firmy w branży inżynieryjnej i technologicznej wdrażają całkowity powrót do pracy stacjonarnej, kończąc era elastycznej pracy hybrydowej, którą pracownicy przyzwyczaili się do stosowania przez ostatnie lata. Decyzja ta wywołała falę protestów wśród pracowników i ostrzeżenia związków zawodowych o ryzyku utraty wykwalifikowanych specjalistów.

Szwedzkie giganci zmieniają politykę pracy

Scania, jeden z największych producentów ciężkich pojazdów, stał się symbolem tego trendu. Na początku czerwca firma poinformowała, że pracownicy biurowi będą zobowiązani do wykonywania obowiązków z siedziby pięć dni w tygodniu. Nowa polityka dotyczy około 8 tysięcy pracowników umysłowych i oznacza całkowity koniec elastyczności, którą oferowała wcześniej praca hybrydowa.

Volvo AB już w lutym 2024 roku ogłosiła, że w przyszłości praca będzie wykonywana wyłącznie stacjonarnie. W kwietniu analogiczną decyzję wdrożyło Volvo Cars, jednocześnie zwiększając kontrolę obecności pracowników. Firma zaczęła monitorować liczbę komputerów łączących się z firmową siecią Wi-Fi, co doprowadziło do zwiększenia liczby osób pracujących fizycznie z biura.

Electrolux w marcu ograniczył możliwość pracy z domu z dwóch dni w tygodniu do zaledwie pięciu dni w miesiącu. Zmiana dotyczyła przede wszystkim pracowników centrali w Sztokholmie, gdzie zatrudniona jest większość kadr biurowych. Ericsson natomiast dwa lata temu zwiększył wymagany udział pracy stacjonarnej z 50 do 60 procent.

Tabela zmian w polityce pracy zdalnej

Firma	Decyzja	Data	Liczba pracowników	Nowe zasady
Scania	Całkowity powrót do biura	Czerwiec 2024	~8 000	5 dni/tydzień w biurze
Volvo AB	Wyłącznie praca stacjonarna	Luty 2024	Nie podano	100% w biurze
Volvo Cars	Wyłącznie praca stacjonarna	Kwiecień 2024	Nie podano	100% w biurze + monitoring
Electrolux	Drastyczne ograniczenie	Marzec 2024	Głównie Sztokholm	5 dni/miesiąc z domu
Ericsson	Zwiększenie obecności	2 lata temu	Nie podano	60% w biurze (wzrost z 50%)

Pracownicy protestują, związki zawodowe ostrzegają

Reakcja pracowników na te zmiany była nieoczekiwanie intensywna. Christina Widen, przewodnicząca Stowarzyszenia Pracowników Akademickich w Scanii, ujawniła, że nigdy wcześniej nie otrzymali tak wielu komentarzy dotyczących decyzji kierownictwa. Dla wielu zatrudnionych zmiana ma praktyczne konsekwencje – oznacza konieczność częstszych dojazdów, szczególnie dla osób dojeżdżających do Södertälje, miasta w środkowej Szwecji, gdzie znajduje się siedziba Scanii.

Pracownicy przyzwyczaili się do dzielenia tygodnia pracy między dom a biuro, co pozwalało im na lepszą równowagę między życiem zawodowym a prywatnym. Zmiana ta odbiera im tę elastyczność i zmusza do powrotu do tradycyjnego modelu pracy.

Jeszcze bardziej niepokojące dla pracowników są obawy dotyczące wpływu fizycznej obecności na ocenę ich pracy i wynagrodzenie. Jessica Nygren, wiceprzewodnicząca Stowarzyszenia Pracowników Akademickich w Ericssonie, wyraziła obawy, że jeśli przełożony nie będzie pragmatyczny, obecność w biurze może wpłynąć na ocenę pracownika i jego pensję. To sugeruje, że pracownicy obawiają się dyskryminacji tych, którzy z różnych powodów mogą mieć trudności z codziennym dojazdami do biura.

Związki zawodowe w Scanii ostrzegają, że nowe wytyczne mogą doprowadzić do utraty wykwalifikowanych specjalistów. Na konkurencyjnym rynku pracy, gdzie talenty mają wiele opcji zatrudnienia, restrykcyjne zasady mogą skłonić pracowników do szukania pracy w firmach oferujących większą elastyczność.

Szerszy trend w branży inżynieryjnej i technologicznej

Co ważne, trend powrotu do biur nie ogranicza się do pojedynczych firm. Camilla Frankelius, dyrektor ds. negocjacji w związku zawodowym Sveriges Ingenjorer, potwierdziła, że kwestie dotyczące zasad pracy zdalnej są obecnie na stole negocjacyjnym w całej branży. Zarówno w górnictwie i sektorze technologicznym, jak i w branży farmaceutycznej oraz papierniczej prowadzone są intensywne dyskusje na ten temat.

Pracodawcy uzasadniają swoje decyzje zmianą warunków gospodarczych. Erik Bratthall, rzecznik prasowy Scanii, stwierdził, że sytuacja jest dziś zupełnie inna niż podczas pandemii, a otoczenie gospodarcze jest wyjątkowo niestabilne. Jego zdaniem, pracując razem w biurze twarzą w twarz, firmy mogą wykonywać swoją pracę lepiej.

Co to oznacza dla pracowników i branży?

Trend powrotu do pracy stacjonarnej w Szwecji sygnalizuje głęboką zmianę w podejściu dużych korporacji do organizacji pracy. Choć pandemia COVID-19 dowiodła, że praca zdalna jest możliwa i efektywna, pracodawcy w warunkach gospodarczej niepewności decydują się na powrót do tradycyjnego modelu.

Dla pracowników oznacza to koniec elastyczności, którą zdobyli w ostatnich latach. Dla firm zaś jest to ryzykowna strategia – w warunkach, gdy talenty mogą łatwo zmienić pracodawcę, restrykcyjne zasady mogą prowadzić do utraty doświadczonych specjalistów. Pytanie, czy korzyści z bezpośredniej współpracy w biurze przeważą nad stratami wynikającymi z odejścia pracowników, pozostaje otwarte. Jednocześnie sytuacja pokazuje, że dyskusja o przyszłości pracy zdalnej i hybrydowej jest daleka od zakończenia – zarówno w Szwecji, jak i na całym świecie.