Praca zdalna z Ukrainy w Polsce: obowiązki podatkowe

Pracownik mieszkający w Polsce i pracujący zdalnie dla ukraińskiej firmy musi rozliczać podatki w Polsce, nawet jeśli płacił już podatek w Ukrainie — to jeden z najczęstszych i najkosztowniejszych błędów podatkowych popełnianych przez Ukraińców przebywających w naszym kraju.

Tysiące obywateli Ukrainy, którzy po wybuchu wojny przeniosło się do Polski, nadal wierzy, że polski fiskus nie ma do nich prawa, jeśli rozliczają się wyłącznie w ojczyźnie. Tymczasem ta ignorancja może skończyć się wysokimi zaległościami, odsetkami i nawet odpowiedzialnością karną. Kinga Piwowarska, doktor nauk prawnych i specjalistka od prawa pracy, w artykule dla “Dziennika Gazety Prawnej” ostrzega, że Skarbówka może weryfikować status rezydencji poprzez rachunki za media, umowy z operatorami sieci komórkowych czy dane bankowe — i upomnieć się o zaległe należności nawet po latach.

Kiedy stajemy się polskim rezydentem podatkowym?

Kluczową rolę odgrywa ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z nią, osoba staje się polskim rezydentem podatkowym, jeśli:

• mieszka w Polsce ponad pół roku (138 dni w roku kalendarzowym), lub
• ma przeniesionym do Polski “centrum interesów życiowych” — czyli rodzinę, mieszkanie, szkołę dla dzieci, konto w polskim banku.

Jeśli spełnisz którykolwiek z tych warunków, jesteś zobowiązany rozliczać wszystkie swoje dochody w Polsce, niezależnie od tego, gdzie pracujesz i gdzie siedzi Twój pracodawca.

Pracując zdalnie dla ukraińskiego pracodawcy — gdzie płacić podatek?

Wiele osób zakłada, że skoro pracuje dla firmy z siedzibą w Ukrainie, to podatek powinno się płacić tam. To błędne założenie. Jak wyjaśnia Piwowarska: “Nawet pracując zdalnie dla ukraińskiego pracodawcy, wykonujesz tę pracę na terytorium Polski, co daje polskiemu fiskusowi prawo do opodatkowania wynagrodzenia”.

Zapłacenie podatku w Ukrainie nie wygasza obowiązku rozliczenia się w Polsce. To oznacza, że teoretycznie możliwe jest podwójne opodatkowanie — zarówno w Polsce, jak i w Ukrainie. Jedynym wyjściem jest właściwe zorganizowanie dokumentacji i rzetelne rozliczenie w Polsce, które pozwoli uniknąć drastycznych kar.

Jak Skarbówka weryfikuje status rezydencji?

Polski fiskus dysponuje wieloma narzędziami do sprawdzenia, czy osoba faktycznie mieszka w Polsce i powinna być rezydentem podatkowym:

• Rachunki za media (prąd, gaz, woda) — pokazują, gdzie faktycznie przebywa osoba
• Umowy z operatorami sieci komórkowych — zawierają adres zamieszkania
• Dane z banków — przelewy, karty, konta wskazują na aktywność w Polsce
• Rejestry szkolne — jeśli dzieci uczęszczają do polskich szkół
• Umowy najmu mieszkań — formalnie dokumentują pobyt

Skarbówka może przeprowadzić weryfikację nawet po latach i upomnieć się o zaległości wraz z wysokimi odsetkami.

Wzrost liczby ukraińskich podatników w Polsce

Dane Ministerstwa Finansów pokazują dynamiczny wzrost liczby Ukraińców płacących podatki w Polsce od wybuchu wojny:

Rok	Liczba ukraińskich podatników PIT	Kwota podatku dochodowego
2022	915 000	~0,85 mld zł
2024	948 000	~1,7 mld zł

Wzrost liczby podatników o około 3,6 procent w ciągu dwóch lat oraz niemal dwukrotny wzrost kwoty podatku wynika zarówno z wyższych wynagrodzeń, jak i ze zmiany statusu rezydencji podatkowej — coraz więcej Ukraińców formalnie uznawanych jest za rezydentów Polski.

W 2024 roku obcokrajowcy łącznie zapłacili w Polsce prawie 5 miliardów złotych podatku dochodowego, z czego prawie 1,7 miliarda złotych stanowiły wpłaty obywateli Ukrainy. To pokazuje skalę zjawiska i znaczenie prawidłowego rozliczania się.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?

Dla Ukraińców pracujących zdalnie w Polsce oznacza to konieczność:

1. Weryfikacji statusu rezydencji — sprawdzenia, czy faktycznie spełniają warunki do bycia rezydentem podatkowym
2. Złożenia zeznania PIT w Polsce — nawet jeśli już zapłacili podatek w Ukrainie
3. Dokumentacji pobytu — gromadzenia dowodów na poparcie swojego statusu rezydencji
4. Konsultacji z doradcą podatkowym — aby uniknąć błędów i zoptymalizować rozliczenie

Dla pracodawców z Ukrainy zatrudniających pracowników w Polsce oznacza to obowiązek informowania ich o polskich wymogach podatkowych i potencjalnie wsparcia w prawidłowym rozliczaniu się.

Ignorowanie tych obowiązków może być bardzo kosztowne. Zamiast czekać na interwencję Skarbówki i wysokie odsetki, warto już teraz uporządkować dokumentację i rzetelnie rozliczyć się w Polsce. To jedyna droga do uniknięcia drastycznych kar i niepewności finansowej.