Praca zdalna bez granic — czy rzeczywiście możesz pracować z każdego kraju?
Sprawa skazanego przemytnika pracującego w Wielkiej Brytanii ujawnia luki w kontrolach dla pracowników zdalnych.
Praca zdalna otworzyła nowe możliwości, ale również nowe zagrożenia związane z weryfikacją tożsamości i uprawnień pracowników — wykazuje to niedawne śledztwo BBC, które ujawniło, że w Wielkiej Brytanii pracuje co najmniej 20 przemytników ludzi, w tym osoby skazane za poważne przestępstwa za granicą.
Jak luki w systemie umożliwiają pracę bez uprawnień?
Sprawa Twany Jamala, skazanego we Francji na pięć lat więzienia za przemyt ludzi, ilustruje skalę problemu. Jamal, określany przez francuskie władze jako jeden z najbardziej skutecznych przemytników, zarabiał nawet 100 tys. funtów tygodniowo na organizowaniu przepraw migrantów przez kanał La Manche. Po odbyciu kary we Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie złożył wniosek o azyl i — jak ujawniło śledztwo BBC — pracuje w minimarketach w Leicester, posługując się fałszywym nazwiskiem “Sultan”.
Jamal nie powinien pracować ani prowadzić samochodu, ponieważ osoby ubiegające się o azyl są zakazane od pracy do czasu rozpatrzenia ich wniosku. Mimo to przez wiele dni obserwowaliśmy go pracującego za kasą, transportującego towary i prowadzącego pojazd bez ważnego prawa jazdy. Gdy skonfrontowaliśmy go z tym, stwierdził: “Nikt nas tutaj nie rusza. Nawet policja cię nie zatrzyma”.
Wpływ brexitu na weryfikację pracowników
Funkcjonariusze służb imigracyjnych przyznali BBC, że po wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej sprawdzanie kartotek kryminalnych z niektórych krajów UE stało się znacznie trudniejsze. To oznacza, że osoby z przeszłością kryminalną mogą łatwiej uniknąć weryfikacji i uzyskać pracę w sektorze pracy zdalnej lub tradycyjnej.
BBC ustaliło, że do Wielkiej Brytanii dotarło ponad 20 aktywnych przemytników ludzi — część z nich była wcześniej skazana za granicą, a część wystąpiła o azyl, posługując się fałszywymi nazwiskami. Europejscy funkcjonariusze organów ścigania potwierdzili 15 z tych przypadków, w tym osoby skazane przez sądy we Francji, Niemczech i Belgii.
Tożsamość jako broń — wielokrotne nazwiska
Jamal posługiwał się przydomkiem “Pasza” (słowo pochodzące z tureckiego, oznaczające osobę wysokiej rangi) oraz wieloma innymi nazwiskami. Podczas procesu we Francji prokuratorzy twierdzili, że było ich tak dużo, iż dla ułatwienia zapisywał przybrane nazwisko po wewnętrznej stronie swojej czapki z daszkiem, aby pamiętać, za kogo powinien się podawać.
W dzisiejszej erze pracy zdalnej fałszywe tożsamości stanowią szczególne zagrożenie. Pracodawcy, zwłaszcza ci zatrudniający pracowników zdalnych, mogą nie przeprowadzić wystarczającej weryfikacji, szczególnie gdy komunikacja odbywa się wyłącznie online. Brak bezpośredniego kontaktu ułatwia oszustwo i posługiwanie się fałszywymi dokumentami.
Przepisy i obowiązki pracodawcy
| Wymóg | Opis | Konsekwencje niezastosowania |
|---|---|---|
| Sprawdzenie przeszłości | Background check w krajach, gdzie pracownik mieszkał | Grzywna, kara więzienia dla pracodawcy |
| Weryfikacja dokumentów tożsamości | Potwierdzenie autentyczności paszportu, dowodu osobistego | Zatrudnienie osoby bez uprawnień |
| Prawo do pracy | Sprawdzenie, czy pracownik ma prawo do pracy w danym kraju | Deportacja pracownika, kara dla pracodawcy |
| Rejestr kryminalny | Sprawdzenie, czy pracownik nie ma skazań za poważne przestępstwa | Odpowiedzialność pracodawcy za bezpieczeństwo |
Co to oznacza dla pracodawców pracy zdalnej?
Pracodawcy zatrudniający pracowników zdalnych, szczególnie z zagranicy, powinni traktować weryfikację tożsamości z taką samą powagą jak w tradycyjnym biurze. Brak kontroli może prowadzić do zatrudnienia osób bez uprawnień do pracy, co grozi karami finansowymi i utraty reputacji firmy.
W praktyce oznacza to:
- Przeprowadzenie profesjonalnego background checku — nie tylko w kraju pochodzenia pracownika, ale także we wszystkich krajach, w których pracownik mieszkał przez ostatnie kilka lat
- Weryfikacja dokumentów — wykorzystanie nowoczesnych narzędzi do sprawdzenia autentyczności dokumentów tożsamości, w tym biometrii
- Sprawdzenie statusu imigracyjnego — potwierdzenie, że pracownik ma prawo do pracy w kraju, z którego pracuje
- Monitorowanie zmian — regularne sprawdzanie, czy pracownik utrzymuje status umożliwiający mu pracę
Przypadek Jamala jako ostrzeżenie
Historia Jamala pokazuje, że nawet osoby skazane za poważne przestępstwa mogą pracować w Wielkiej Brytanii, jeśli system weryfikacji zawiedzie. Jamal mieszkał w Leicester, prowadził minimarkety, a jego obecność w Wielkiej Brytanii odkryła dopiero śledztwo dziennikarskie BBC — a nie służby imigracyjne czy pracodawcy.
To ostrzeżenie dla całego sektora pracy zdalnej: cyfrowe środowisko pracy nie eliminuje ryzyka związanego z zatrudnieniem osób bez uprawnień. Wręcz przeciwnie — brak bezpośredniego kontaktu i rozproszona natura pracy zdalnej mogą ułatwiać oszustwa tożsamości.
Pracodawcy, którzy nie przeprowadzą należytej weryfikacji, nie tylko narażają się na konsekwencje prawne, ale również na ryzyko związane z bezpieczeństwem swoich zespołów i danych. W erze, gdy praca zdalna stała się normą, inwestycja w narzędzia i procesy weryfikacji tożsamości to nie luksus, lecz konieczność.
Najczęstsze pytania
Czy mogę pracować zdalnie dla firmy zagranicznej bez specjalnej wizy?
To zależy od kraju, w którym przebywasz i jego przepisów imigracyjnych. Większość krajów wymaga odpowiedniej wizy do pracy, nawet jeśli pracujesz zdalnie dla zagranicznego pracodawcy. Osoby ubiegające się o azyl zwykle nie mają prawa do pracy do czasu rozpatrzenia ich wniosku.
Jakie są konsekwencje pracy bez uprawnień w kraju?
Pracownik może stanąć przed deportacją, grzywną, a nawet karą pozbawienia wolności. Pracodawca również ponosi odpowiedzialność za zatrudnienie osoby bez prawa do pracy i może zostać ukarany finansowo lub karnie.
Jak pracodawcy mogą weryfikować tożsamość pracowników zdalnych?
Pracodawcy powinni przeprowadzić sprawdzenie przeszłości (background check), zweryfikować dokumenty tożsamości, sprawdzić rejestry kryminalne oraz potwierdzić prawo do pracy w danym kraju. W erze cyfrowej można wykorzystać platformy do weryfikacji tożsamości z wykorzystaniem biometrii.
Czy Brexit wpłynął na kontrolę pracowników z UE?
Tak. Po brexicie dostęp do europejskich baz danych kryminalnych stał się bardziej ograniczony, co utrudnia weryfikację przeszłości osób z krajów UE ubiegających się o pracę w Wielkiej Brytanii.
Co grozi pracodawcy, który zatrudni osobę bez uprawnień do pracy?
Pracodawca może zostać ukarany grzywną (nawet do kilkudziesięciu tysięcy funtów w Wielkiej Brytanii), a w powtarzających się przypadkach grozi mu kara więzienia. Ponadto firma narażona jest na utratę reputacji i zaufania klientów.
Na podstawie: BBC. Tekst opracowany redakcyjnie.