Praca w upale: prawo do przerwy już teraz, nowe przepisy w 2027

Pracownik może już teraz wstrzymać się od wykonywania pracy w wysokich temperaturach i zachować prawo do wynagrodzenia — wynika to z artykułu 210 Kodeksu pracy, który obowiązuje bez czekania na nowe przepisy. Wraz z rosnącymi temperaturami i coraz częstszymi falami upałów, zarówno istniejące regulacje, jak i planowane zmiany w prawie pracy stają się coraz bardziej praktyczne dla pracowników.

Czy mogę już teraz wstrzymać się od pracy w upale?

Tak. Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu pracy, jeśli warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy. Wysokie temperatury zdecydowanie spełniają kryteria „bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia”.

Kluczowe: pracownik musi niezwłocznie zawiadomić przełożonego o wstrzymaniu się od pracy. Jeśli zagrożenie nie zostanie usunięte, pracownik ma prawo oddalić się z miejsca zagrożenia (art. 210 § 2). Najważniejsze — za czas powstrzymania się od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia (art. 210 § 3). Pracownik nie może ponieść żadnych niekorzystnych konsekwencji z powodu skorzystania z tego prawa (art. 210 § 21).

Jakie są obecne obowiązki pracodawcy w upale?

Na pracodawcy ciążą już obowiązki wynikające z art. 207 § 2 Kodeksu pracy. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreśla, że pracodawca powinien zapewniać pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy, co w kontekście wysokich temperatur oznacza podjęcie odpowiednich działań.

Jednak obecne przepisy nie określają konkretnych progów temperaturowych, co stanowi lukę w regulacjach. Dlatego właśnie przygotowywane są nowe rozporządzenia.

Jakie zmiany wprowadzą nowe przepisy BHP?

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Projekt jest gotowy i oczekuje na zaopiniowanie przez Komitet Stały Rady Ministrów. Ministra Marlena Dziemianowicz-Bąk zwróciła się o pilne procedowanie ze względu na zagrożenia dla zdrowia pracowników.

Planowane przepisy wprowadzą dwa poziomy działań:

Progi temperatury wymagające działań ograniczających obciążenie cieplne

Po osiągnięciu określonych temperatur pracodawca będzie zobowiązany do podjęcia działań mających na celu zmniejszenie obciążenia cieplnego. Działania mogą być techniczne (wentylacja, osłony termiczne) lub organizacyjne (zmiana godzin pracy, przerwy, praca zdalna).

Rodzaj pracy	Próg temperatury
Prace lekkie i biurowe (w pomieszczeniach)	28°C
Prace ciężkie w pomieszczeniach	25°C
Wszystkie prace na zewnątrz	25°C

Progi temperatury wymagające czasowego wstrzymania pracy

Przy najwyższych temperaturach praca zostanie czasowo wstrzymana. Wstrzymanie będzie możliwe wyłącznie w czasie rzeczywistego przekroczenia tych wartości, a nie w oparciu o prognozy pogody.

Rodzaj pracy	Próg temperatury
Prace w pomieszczeniach	35°C
Prace ciężkie na otwartej przestrzeni	32°C

Kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

Zapowiedziane zmiany mogą wejść w życie w 2027 roku. Projekt podlega szerokim konsultacjom z partnerami społecznymi, aby być nie tylko wsparciem dla pracowników, ale też możliwym do wdrożenia w praktyce przez pracodawców.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?

Nowe przepisy będą miały znaczący wpływ na organizację pracy w Polsce, szczególnie w sektorach podatnych na wysokie temperatury. Dla pracowników oznaczają to wyraźne prawa do ochrony zdrowia i możliwość przerw w pracy bez obawy o utratę wynagrodzenia.

Dla pracodawców wprowadzają konkretne obowiązki, ale jednocześnie dają elastyczność w wyborze sposobu ich realizacji. Praca zdalna, która jest już dostępna wielu pracownikom, staje się jednym z rekomendowanych rozwiązań organizacyjnych do zmniejszenia obciążenia cieplnego. To szczególnie istotne dla pracowników biurowych i tych wykonujących prace lekkiej.

Warto podkreślić, że pracownicy mogą już teraz korzystać z prawa do wstrzymania się od pracy w upale — nie muszą czekać na 2027 rok. Jednak nowe przepisy ujednolicą i wzmocnią tę ochronę, usuwając brak jasnych progów temperaturowych, który obecnie utrudnia egzekwowanie praw pracowniczych.

Ministerstwo zwróciło się do przewodniczącego Komitetu Stałego Rady Ministrów z prośbą o pilne procedowanie projektu, podkreślając pilność zagadnienia ze względu na zagrożenia dla zdrowia i życia pracowników oraz czas niezbędny pracodawcom na przygotowanie się do wdrożenia rozwiązań technologiczno-organizacyjnych.