Prawo do przerwy w upale: co zmieni kodeks pracy w 2027 roku

Pracownik może już teraz przerwać pracę w upale bez obawy o utratę wynagrodzenia — prawo do tego daje mu obowiązujący art. 210 Kodeksu pracy, który chroni zdrowie i życie pracownika w warunkach stwarzających bezpośrednie zagrożenie.

Czy mogę przerwać pracę w upale już dzisiaj?

Tak. Zgodnie z art. 210 Kodeksu pracy pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, jeśli warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. Wysokie temperatury kwalifikują się do tej kategorii zagrożeń. Kluczowy punkt: za czas powstrzymania się od pracy pracownikowi przysługuje pełne wynagrodzenie, a pracodawca nie może podejmować wobec niego żadnych niekorzystnych konsekwencji — takich jak obniżka pensji, upomnienie czy zwolnienie.

Aby skorzystać z tego prawa, pracownik musi niezwłocznie zawiadomić przełożonego o przerwaniu pracy. Jeśli przełożony nie podejmie działań zmierzających do usunięcia zagrożenia, pracownik ma prawo opuścić miejsce zagrożenia, również zawiadamiając o tym przełożonego.

Jakie temperatury będą progami w nowych przepisach?

Projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wprowadza dwa rodzaje progów temperatur — działania obowiązkowe i wstrzymanie pracy.

Typ pracy	Próg działań obowiązkowych	Próg wstrzymania pracy
Prace biurowe i lekkie w pomieszczeniach	28°C	—
Prace ciężkie w pomieszczeniach	25°C	—
Wszystkie prace na zewnątrz	25°C	—
Prace w pomieszczeniach (ogólnie)	—	35°C
Prace ciężkie na otwartej przestrzeni	—	32°C

Ważne: wstrzymanie pracy będzie możliwe wyłącznie w momencie rzeczywistego przekroczenia progów temperatur, a nie na podstawie prognoz pogody. To oznacza, że pracodawca będzie musiał monitorować temperaturę w rzeczywistym czasie.

Co pracodawca musi zrobić, gdy temperatura osiągnie próg działań?

Gdy temperatura przekroczy próg działań obowiązkowych (28°C dla prac biurowych, 25°C dla prac ciężkich), pracodawca musi podjąć działania ograniczające obciążenie cieplne pracowników. Rozwiązania dzielą się na dwie kategorie: techniczne i organizacyjne.

Działania techniczne obejmują:

• Wentylację i klimatyzację pomieszczeń
• Osłony termiczne i ekrany chroniące przed słońcem
• Zmianę materiałów i procesów pracy zmniejszającą wydzielanie ciepła

Działania organizacyjne obejmują:

• Zmianę godzin pracy (np. przesunięcie na wcześniejsze godziny poranne)
• Wydłużenie przerw w pracy i czasu odpoczynku
• Pracę zdalną (home office) — rozwiązanie szczególnie istotne dla pracowników biurowych
• Redukcję czasu pracy

Pracodawca będzie zobowiązany do konsultacji z pracownikami przy wyborze działań. To gwarancja, że rozwiązania będą dostosowane do rzeczywistych potrzeb zespołu.

Kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

Projekt rozporządzenia jest już gotowy i czeka na zaopiniowanie przez Komitet Stały Rady Ministrów. Ministra Dziemianowicz-Bąk zwróciła się do przewodniczącego SKRM o możliwie pilne procedowanie projektu, biorąc pod uwagę zagrożenia dla zdrowia pracowników. Zgodnie z informacjami ministerstwa, nowe przepisy mogą wejść w życie w 2027 roku.

Okres przejściowy jest niezbędny, aby pracodawcy mieli czas na wdrożenie rozwiązań technicznych i organizacyjnych. To nie będzie zmiana z dnia na dzień — firmy będą musiały przygotować się na adaptację systemów, przeszkolenie kadry i dostosowanie harmonogramów pracy.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?

Dla pracowników nowe przepisy oznaczają wzmocnienie ochrony zdrowia w warunkach ekstremalnych temperatur. Już teraz mogą korzystać z prawa do przerwy w upale, ale nowe regulacje sformalizują to prawo i wprowadzą jasne, mierzalne progi. Pracownicy biurowi zyskają większą szansę na pracę zdalną w dni o wysokich temperaturach, a pracownicy fizyczni będą mieć gwarancję skrócenia czasu pracy lub wydłużenia przerw.

Dla pracodawców zmiana oznacza konieczność inwestycji w infrastrukturę i reorganizacji procesów pracy. Jednak ministerstwo podkreśla, że przepisy mają być „realnym wsparciem” i „możliwe do wdrożenia w praktyce” — dlatego podlegają szerokim konsultacjom z partnerami społecznymi. Firmy, które już teraz inwestują w klimatyzację, wentylację i elastyczne modele pracy, będą lepiej przygotowane na zmianę przepisów.

Warto pamiętać, że przepisy będą obowiązkowe dla wszystkich pracodawców, niezależnie od wielkości firmy. Jednak skala działań może się różnić — mała firma może skorzystać z home office, podczas gdy duża korporacja będzie musiała zainwestować w systemy klimatyzacji.

Czy home office to rozwiązanie dla upałów?

Tak, home office jest wymieniony w projekcie rozporządzenia jako jedno z dozwolonych działań organizacyjnych. Dla pracowników biurowych praca zdalna w dni o temperaturze 28°C i wyższej będzie uzasadniona z punktu widzenia bezpieczeństwa. To oznacza, że pracownicy mogą oczekiwać od pracodawcy możliwości pracy z domu w okresach fal upałów.

Dla firm, które jeszcze nie wdrożyły polityki pracy hybrydowej, może to być argument do rozważenia takiego rozwiązania. Home office w upały to nie tylko kwestia komfortu, ale również bezpieczeństwa zdrowotnego i zgodności z przyszłymi przepisami.