Koniec ery pracy zdalnej? Pracownicy zmieniają priorytety

Pracownicy na polskim rynku pracy zmieniają swoje priorytety dotyczące organizacji pracy — już nie praca zdalna, lecz elastyczne godziny stają się najważniejszym oczekiwaniem wobec pracodawcy.

Czy praca zdalna rzeczywiście kończy się w Polsce?

Nie, ale jej znaczenie maleje. Jeszcze kilka lat temu możliwość pracy z domu kilka dni w tygodniu była jednym z najważniejszych oczekiwań pracowników. Dziś sytuacja się zmienia — nie chodzi już wyłącznie o miejsce pracy, ale o sposób jej organizacji. Jak wyjaśnia Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy z Personnel Service: „Debata o tym, czy praca zdalna wyprze biura, właściwie dobiegła końca. Dziś ważniejsze staje się pytanie, jaką swobodę jest w stanie zapewnić pracodawca swoim pracownikom”.

Historia Kamili, pracowniczki dużej firmy, doskonale ilustruje tę zmianę. Przez kilka lat pracowała zdalnie z domu, ale doświadczenie okazało się bardziej skomplikowane niż się spodziewała. Choć na początku cieszyła się brakiem konieczności wczesnego wstania i możliwością bycia z małymi dziećmi, szybko odkryła ciemną stronę home office’u. Życie zawodowe całkowicie wymieszało się z prywatnym — musiała jednocześnie nadzorować zespół przez telekonferencje, zajmować się gotowaniem i sprzątaniem, a jej przełożony oczekiwał dostępności niemal do wieczora. Rezultat? Pracowała więcej niż normalnie i marzyła o powrocie do biura lub systemie hybrydowym.

Co pracownicy naprawdę chcą: elastyczność ponad wszystko

Elastyczne godziny pracy zdominowały preferencje polskich pracowników. Według „Barometru Polskiego Rynku Pracy” przygotowanego przez Personnel Service, 39% ankietowanych wskazało elastyczny czas pracy jako najbardziej pożądane rozwiązanie. Na drugim miejscu znalazła się możliwość pracy zdalnej w wybrane dni (28%), a trzecie miejsce przypadło dodatkowym dniom wolnym (27%) i skróconemu tygodniowi pracy (26%).

Preferencja pracowników	Odsetek wskazań
Elastyczne godziny pracy	39%
Praca zdalna w wybrane dni	28%
Dodatkowe dni wolne	27%
Skrócony tydzień pracy	26%

Różnice w preferencjach są wyraźne w zależności od wieku. Najmłodsi pracownicy (18–24 lata) najbardziej cenią elastyczne godziny — aż 52% z tej grupy uznaje je za najważniejsze. W grupie 25–34 lata odsetek wynosi 38%, a wśród osób powyżej 55 lat — 39%. Skrócony tydzień pracy zdecydowanie częściej wybierają kobiety (30%) niż mężczyźni (22%), a szczególnie cenią go osoby młode (po 33% w grupach 18–24 i 25–34 lata).

Wykształcenie również wpływa na preferencje. Wśród osób z wyższym wykształceniem elastyczny model pracy preferuje 40% respondentów, podczas gdy w grupie z wykształceniem podstawowym lub zawodowym — zaledwie 27%.

Jaka jest rzeczywistość na polskim rynku pracy?

Mimo rosnących oczekiwań pracowników, rzeczywistość w polskich firmach pozostaje tradycyjna. Ponad połowa Polaków, bo 56%, pracuje w klasycznym systemie jednozmianowym. Zaledwie 17% zatrudnionych korzysta z elastycznego grafiku — to oznacza, że pięciokrotnie więcej osób chciałoby mieć elastyczność niż ją faktycznie ma.

Pozostali pracownicy wykonują obowiązki w systemie dwuzmianowym (14%), trzyzmianowym (8%) lub głównie nocą (2%). Tradycyjny model pracy częściej dotyczy kobiet (60%) niż mężczyzn (52%), a najbardziej rozpowszechniony jest wśród osób po 55. roku życia (63%). W najmłodszej grupie wiekowej (18–24 lata) w tradycyjnym systemie pracuje 37% respondentów — oznacza to, że młodsi pracownicy mają nieco więcej dostępu do elastyczności, ale wciąż jest to mniejszość.

Jakie plany mają pracodawcy na przyszłość?

Przedsiębiorcy nie planują radykalnych zmian w organizacji pracy. Ponad jedna trzecia firm (35%) uważa, że w przyszłości dominować będzie model całkowicie stacjonarny. Co czwarta organizacja (26%) zakłada funkcjonowanie w modelu hybrydowym, natomiast jedynie 13% przewiduje pracę wyłącznie zdalną.

Model pracy	Odsetek firm planujących
Całkowicie stacjonarny	35%
Hybrydowy	26%
Wyłącznie zdalny	13%
Inne/niezdecydowane	26%

Preferencje pracodawców zależą od branży. Pracę stacjonarną najczęściej wskazują przedsiębiorstwa transportu i logistyki (70%) oraz zakłady produkcyjne (58%). Model hybrydowy preferują firmy handlowe (42%) i usługowe (37%). Największą otwartość na pracę całkowicie zdalną deklarują branże oparte na wiedzy i nowych technologiach — w sektorze publicznym taki model wskazuje 32% organizacji, a w branży informatycznej 26%.

Coraz większą rolę odgrywa również sztuczna inteligencja i automatyzacja. Już 11% przedsiębiorstw uważa, że organizacja pracy będzie w dużym stopniu opierała się na takich rozwiązaniach, a wśród średnich firm odsetek wzrasta do 16%.

Co to oznacza dla pracownika?

Luka między oczekiwaniami pracowników a rzeczywistością w firmach jest znacząca. Jeśli pracujesz w tradycyjnym systemie, a chciałbyś elastyczności, warto wiedzieć o swoich prawach. Jeśli praca zdalna została wpisana do Twojej umowy o pracę, pracodawca nie może jej jednostronnie znieść — konieczne jest zastosowanie wypowiedzenia zmieniającego warunki zatrudnienia. Dodatkowo, rodzice małych dzieci, kobiety w ciąży oraz opiekunowie osób z niepełnosprawnościami mogą wystąpić z wnioskiem o pracę zdalną. Pracodawca nie zawsze musi jednak wyrazić zgodę — może odmówić, jeśli uzna, że organizacja pracy lub charakter obowiązków na to nie pozwalają.

Dla pracodawców zmiana priorytetów pracowników oznacza, że elastyczność staje się jednym z kluczowych elementów konkurencyjności, zwłaszcza w walce o młodsze grupy pracowników. Firmy, które nie oferują elastycznych godzin, mogą mieć problem z przyciągnięciem talentów — szczególnie w sektorach IT i usług, gdzie takie rozwiązania są już standardem.

Na razie nic nie wskazuje na masowy powrót do wyłącznie stacjonarnego modelu pracy. Przedsiębiorcy coraz częściej starają się znaleźć rozwiązanie pośrednie — hybrydowe lub z elastycznym czasem — aby pogodzić potrzeby biznesu z oczekiwaniami pracowników.